Pekao O./Poznań  50 1240 6524 1111 0010 7054 1723

Ogólnopolskie
Stowarzyszenie Rodzin Polskich Ofiar
Obozów Koncentracyjnych

NIP 782 26 44 508

REGON 365371529

KRS 0000636637

Wszystkich chcących wesprzeć naszą działalność prosimy o dokonywanie wpłat na niżej podane konto:

w tytule prosimy wpisać "na cele statutowe"

61-244 Poznań,
ul. Bliźniąt 15/1

srpook@interia.eu

kontakt@srpook.org.pl

Copyright © 2020
Stowarzyszenie Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych 
All Rights Reserved

W dniach 9-10 maja 2026 r. przedstawiciele Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych uczestniczyli w uroczystościach upamiętniających 81. rocznicę wyzwolenia niemiecko-austriackiego systemu obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen w Austrii.

Tegoroczne obchody miały szczególny wymiar. Obok oficjalnych delegacji państwowych, przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej, Ambasady RP w Wiedniu, organizacji społecznych i Polonii, obecne były Rodziny Ofiar oraz młodzież, która przejęła obowiązek pamięci o zamordowanych. Szczególnie poruszającym momentem była obecność 106-letniego Piotra Kawy - byłego więźnia obozów Mauthausen-Gusen.

Dla naszego Stowarzyszenia udział w obchodach był nie tylko obowiązkiem wobec pomordowanych i ich rodzin, ale także kolejnym etapem walki o godne, prawdziwe i pełne upamiętnienie polskich Ofiar na terenie byłych obozów kompleksu Mauthausen-Gusen.
 

9 maja 2026 r. - Ebensee

Obchody rozpoczęły się w Ebensee - miejscu nazywanym przez więźniów „Doliną Śmierci” i „Doliną Głodu”. Delegacje uczestniczyły w uroczystościach przy sztolniach wydrążonych przez więźniów obozu KL Ebensee. To właśnie tutaj tysiące ludzi pracowało niewolniczo przy budowie podziemnych zakładów zbrojeniowych III Rzeszy.

Delegacja Rzeczypospolitej Polskiej, w której uczestniczyli również przedstawiciele naszego Stowarzyszenia, złożyła wieniec przy wejściu do sztolni. Następnie oddano hołd polskim Ofiarom pod pomnikami i tablicami epitafijnymi znajdującymi się na terenie byłego obozu oraz cmentarza więźniów.
 

Szczególnym momentem było zapoznanie przedstawicieli delegacji państwowej z historiami rodzin polskich Ofiar. W cieniu zachowanych śladów obozu wybrzmiały nazwiska, biografie i dramaty konkretnych ludzi - lekarzy, nauczycieli, księży, działaczy niepodległościowych i członków polskiej inteligencji, którzy zostali zamordowani tylko dlatego, że byli Polakami.
 

Podczas oficjalnych uroczystości mocno wybrzmiał polski głos, na który od wielu lat oczekiwały rodziny Ofiar. W swoim wystąpieniu zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski mówił o obowiązku prawdy i pamięci:

„Dzisiaj przychodzę w to miejsce nie tylko jako przedstawiciel Narodu Polskiego, który tak bardzo ucierpiał podczas II wojny światowej, ale także jako szef Instytutu Pamięci Narodowej (…) aby oddać hołd pamięci wszystkich tych, którzy byli tutaj dręczeni, zamordowani i zginęli. Pamięć o tym miejscu trwa, ponieważ żyje ona w sercach rodzin ofiar.”

Dla rodzin polskich Ofiar były to słowa szczególnie ważne - wypowiedziane w miejscu, gdzie przez lata polskie doświadczenie i skala polskich strat nie zawsze wybrzmiewały w sposób należny i proporcjonalny do historii tego miejsca.
 

Lungitz - Gusen III

Po zakończeniu uroczystości w Ebensee delegacje udały się do Lungitz - miejsca związanego z podobozem Gusen III.
 

Przez wiele lat miejsce to pozostawało niemal nieobecne w międzynarodowej świadomości historycznej, mimo że stanowi integralną część systemu terroru Mauthausen-Gusen. Złożenie wieńca przez delegację Rzeczypospolitej Polskiej miało wymiar symboliczny i historyczny – było wyraźnym przypomnieniem, że pamięć o polskich Ofiarach nie może kończyć się wyłącznie na najbardziej rozpoznawalnych punktach pamięci.
 

Bergkristall - podziemne piekło Gusen II

Kolejnym punktem obchodów było Miejsce Pamięci Bergkristall - ogromny podziemny kompleks zbrojeniowy budowany przez więźniów KL Gusen II w nieludzkich warunkach.

Przy wejściu do sztolni delegacja spotkała się z harcerzami Związku Harcerstwa Polskiego uczestniczącymi w Harcerskiej Wyprawie Pamięci Mauthausen-Gusen. Obecność młodego pokolenia miała szczególny wymiar - była widocznym znakiem ciągłości pamięci. Towarzyszył im Piotr Kawa, były więzień obozów Mauthausen-Gusen.
 

Zwracając się do harcerzy, dr hab. Karol Polejowski powiedział:

„Wasza obecność tutaj jest zwycięstwem tych, którzy zostali zamordowani. Wasza obecność tutaj jest świadectwem tego, że pamiętacie o tych, którzy byli przed Wami. Wasza obecność tutaj jest pewnością, że pamięć o ofiarach nigdy nie zaginie.”

Wewnątrz sztolni przedstawiciele rodzin Ofiar modlili się za pomordowanych i złożyli znicze oraz biało-czerwoną różę pod polskim upamiętnieniem.



Po zakończeniu uroczystości odbyło się spotkanie delegacji z przedstawicielami samorządów St. Georgen, Langenstein, Lungitz i Mauthausen. Rozmowy dotyczyły przyszłości miejsc pamięci oraz konieczności dalszych działań na rzecz godnego upamiętnienia polskich Ofiar.
 

Gusen - miejsce największej zagłady polskiej inteligencji

Wieczorne uroczystości odbyły się na terenie byłego placu apelowego KL Gusen - miejsca szczególnego dla historii narodu polskiego. To właśnie Gusen stało się jednym z największych miejsc zagłady polskiej inteligencji i elit II Rzeczypospolitej.

Podczas obchodów nie sposób było nie zauważyć narastających ograniczeń wokół części historycznych terenów dawnego obozu, w tym dawnej komendantury KL Gusen. Dla rodzin Ofiar pozostaje to bolesnym symbolem wciąż nierozwiązanych problemów związanych z pełnym zabezpieczeniem i godnym udostępnieniem autentycznych miejsc pamięci.

Wielu uczestników z rozczarowaniem przyjęło również formułę części oficjalnej uroczystości, która - w opinii rodzin Ofiar - nie oddawała powagi miejsca naznaczonego cierpieniem i śmiercią dziesiątek tysięcy ludzi, w tym tysięcy Polaków.

Mimo tych trudnych doświadczeń obecność polskiej delegacji, rodzin Ofiar oraz młodzieży była wyraźnym świadectwem, że pamięć o Gusen nie zostanie wyciszona ani sprowadzona do symbolicznego minimum.

10 maja 2026 r. - Mauthausen

Centralne uroczystości rocznicowe odbyły się następnego dnia na terenie byłego KL Mauthausen. W obchodach uczestniczyło ponad 13 tysięcy osób z całego świata.

Polska delegacja wraz z przedstawicielami naszego Stowarzyszenia rozpoczęła dzień od spotkania pod polskim pomnikiem oraz udziału we Mszy świętej odprawionej w intencji pomordowanych Polaków.

Podczas uroczystości przy polskim pomniku ponownie wybrzmiał mocny i jednoznaczny głos przypominający o losie polskich więźniów Mauthausen-Gusen. W swoim przemówieniu dr hab. Karol Polejowski odwołał się do wiersza Włodzimierza Wnuka - byłego więźnia Gusen:

„Jesteśmy jak żywe kamienie…”

Motyw „żywych kamieni” stał się symbolem pamięci budowanej na cierpieniu więźniów zmuszanych do niewolniczej pracy w kamieniołomach Mauthausen.

„Granitowe głazy, które nosili, także po ‘Schodach Śmierci’, stały się fundamentem narodowej pamięci dla przyszłych pokoleń.”

Po zakończeniu ceremonii delegacje przeszły na teren byłego placu apelowego, gdzie złożono wieńce pod głównym pomnikiem ofiar KL Mauthausen. Wśród uczestników obecni byli przedstawiciele rodzin Ofiar, młodzież, harcerze, Polonia austriacka oraz delegacje państwowe i społeczne z wielu krajów.
 

Szczególne znaczenie miała obecność młodego pokolenia - harcerzy i uczniów polskich szkół - którzy nieśli portrety polskich Ofiar. Było to przejmujące przypomnienie, że za każdym numerem obozowym stał konkretny człowiek, jego życie, rodzina i dramat.
 

11 maja 2026 r. - spotkanie w Ambasadzie RP w Wiedniu

Po zakończeniu uroczystości odbyło się spotkanie w Ambasadzie RP w Wiedniu poświęcone przyszłości upamiętnień polskich Ofiar na terenie Austrii.

Rozmowy dotyczyły konieczności dalszej ochrony autentycznych terenów byłych obozów, godnego oznaczenia miejsc związanych z martyrologią Polaków oraz potrzeby konsekwentnego przypominania prawdy historycznej o KL Gusen jako jednym z najważniejszych miejsc zagłady polskich elit podczas II wojny światowej.

Dla naszego Stowarzyszenia był to ważny i potrzebny krok pokazujący, że głos Rodzin Ofiar jest słyszany i że sprawa godnego upamiętnienia polskich więźniów Mauthausen-Gusen pozostaje żywa.
 

81 lat po wyzwoleniu niemiecko-austriackiego systemu obozów Mauthausen-Gusen pamięć nadal trwa - w rodzinach Ofiar, wśród młodzieży, harcerzy, społeczników i wszystkich tych, którzy nie godzą się na zapomnienie.

Naszym obowiązkiem pozostaje nie tylko wspominać pomordowanych, ale również strzec prawdy o tych miejscach i przekazywać ją kolejnym pokoleniom. Dla naszego Stowarzyszenia nie są to jedynie słowa, ale fundament działania wyrażony w haśle: „Prawda - Godność - Pamięć”.

Prawda oznacza zgodność słów i pamięci historycznej z faktami. W przypadku Mauthausen-Gusen oznacza obowiązek nazywania rzeczy po imieniu, przypominania o niemiecko-austriackich zbrodniach oraz o skali cierpienia polskich Ofiar, które przez lata zbyt często były marginalizowane lub pomijane.

Godność to szacunek należny każdemu człowiekowi - także po śmierci. To obowiązek godnego upamiętnienia Ofiar, ochrony autentycznych miejsc kaźni oraz sprzeciw wobec działań, które umniejszają powagę tych miejsc lub odbierają rodzinom należne prawo do pamięci i prawdy.

Pamięć natomiast to coś więcej niż historia zapisana w dokumentach. To żywa więź między pokoleniami, budowana przez rodziny Ofiar, młodzież, harcerzy, badaczy i wszystkich ludzi dobrej woli. To właśnie pamięć sprawia, że nazwiska zamordowanych nie giną, a miejsca takie jak Ebensee, Gusen czy Mauthausen pozostają przestrogą dla przyszłych pokoleń.

Dlatego będziemy nadal konsekwentnie działać na rzecz ochrony prawdy historycznej, godnego upamiętnienia polskich Ofiar oraz zachowania autentycznych miejsc pamięci związanych z niemiecko-austriackim systemem obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen.
 

Podziękowania

Zarząd oraz członkowie Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych składają serdeczne podziękowania wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w organizację oraz udział w obchodach 81. rocznicy wyzwolenia niemiecko-austriackiego systemu obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen.

Szczególne wyrazy wdzięczności kierujemy do Instytutu Pamięci Narodowej za zdecydowaną postawę w kwestii godnego upamiętnienia polskich Ofiar oraz konsekwentne przypominanie prawdy historycznej o losie Polaków w kompleksie obozowym Mauthausen-Gusen.

Dziękujemy zastępcy prezesa IPN dr hab. Karolowi Polejowskiemu za mocny, jednoznaczny i godny głos w imieniu polskich Ofiar oraz ich rodzin. Słowa wypowiedziane podczas uroczystości w Ebensee i Mauthausen były dla rodzin więźniów niezwykle ważnym świadectwem pamięci, szacunku i odpowiedzialności za prawdę historyczną.



Wyrazy podziękowania kierujemy również do dyrektora Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adama Siwka, a także do Oddziału IPN w Poznaniu - na czele z dyrektorem dr Rafałem Reczkiem oraz naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej Martą Szczesiak-Ślusarek - za wieloletnie zaangażowanie w działania związane z pamięcią o polskich Ofiarach niemieckiego terroru w Austrii.

Dziękujemy także Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Wiedniu za obecność i wsparcie podczas obchodów. Szczególne podziękowania kierujemy do Ministra Pełnomocnego, Konsula RP w Wiedniu Roberta Filipczaka za zaangażowanie w sprawy dotyczące ochrony pamięci o polskich Ofiarach oraz działania na rzecz godnego upamiętnienia miejsc związanych z historią KL Mauthausen-Gusen.

Słowa wdzięczności kierujemy również do harcerzy, młodzieży, przedstawicieli Polonii oraz wszystkich uczestników uroczystości, którzy swoją obecnością pokazali, że pamięć o Ofiarach niemiecko-austriackiego systemu obozowego Mauthausen-Gusen trwa i będzie przekazywana kolejnym pokoleniom.
 

fot.: IPN, Ambasada RP w Wiedniu, UdSKiOR, polonika.at

bw

STOWARZYSZENIE

RODZIN POLSKICH OFIAR OBOZÓW KONCENTRACYJNYCH