Pekao O./Poznań  50 1240 6524 1111 0010 7054 1723

Ogólnopolskie
Stowarzyszenie Rodzin Polskich Ofiar
Obozów Koncentracyjnych

NIP 782 26 44 508

REGON 365371529

KRS 0000636637

Wszystkich chcących wesprzeć naszą działalność prosimy o dokonywanie wpłat na niżej podane konto:

w tytule prosimy wpisać "na cele statutowe"

61-244 Poznań,
ul. Bliźniąt 15/1

srpook@interia.eu

kontakt@srpook.org.pl

Copyright © 2020
Stowarzyszenie Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych 
All Rights Reserved

W niedzielę 14 czerwca 2026 roku obchodziliśmy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Była to również 86. rocznica Pierwszego masowego Transportu Polaków do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, przywiezionych przez Niemców z więzienia w Tarnowie.

Jak co roku przedstawiciele Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych byli obecni w Auschwitz, aby oddać hołd Ofiarom niemieckiego terroru, a szczególnie Polakom, którzy stanowili Pierwszych Więźniów tworzonego przez Niemców obozu.

Tegoroczne obchody przyniosły jednak kilka istotnych zmian. Dyrekcja Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau zmieniła zarówno harmonogram uroczystości, jak i zasady ich organizacji. Zmieniono również sposób wejścia na teren Muzeum. Uczestnicy musieli wcześniej uzyskać karty wstępu poprzez system internetowy, a wejście odbywało się po okazaniu dokumentu tożsamości oraz przejściu szczegółowej kontroli bezpieczeństwa. Od kilku lat uczestnictwo w obchodach staje się coraz bardziej skomplikowane, jednak dla rodzin byłych więźniów nie jest to powód do rezygnacji. Jesteśmy tam dla Naszych Bliskich i dla pamięci o Nich.
 

Dzień rozpoczęliśmy od uroczystości zorganizowanej przez Chrześcijańskie Stowarzyszenie Rodzin Oświęcimskich przy Małopolskiej Uczelni Państwowej im. rotmistrza Witolda Pileckiego. W budynku tym przed II wojną światową mieścił się Polski Monopol Tytoniowy. To właśnie tam 14 czerwca 1940 roku trafili Więźniowie Pierwszego Transportu z Tarnowa przed skierowaniem ich do obozu Auschwitz.

Miejsce to ma szczególne znaczenie historyczne. Był to pierwszy przystanek dla 728 Polaków przywiezionych przez Niemców do Oświęcimia. Po okresie kwarantanny zostali oni osadzeni w przygotowanym przez okupanta niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz. Upamiętnienie tego faktu jest niezwykle ważne, ponieważ przypomina o początkach funkcjonowania obozu i losach jego pierwszych więźniów.



Po zakończeniu uroczystości oddaliśmy również hołd rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu przy znajdującym się na terenie uczelni pomniku poświęconym jego pamięci. Był to symboliczny moment refleksji nad losami człowieka, który dobrowolnie trafił do Auschwitz, aby stworzyć tam konspirację i przekazać światu prawdę o niemieckich zbrodniach dokonywanych w obozie.

Następnie udaliśmy się na oficjalne uroczystości pod Ścianą Śmierci na dziedzińcu Bloku 11 byłego obozu Auschwitz I. Już samo wejście na teren Muzeum pokazało, jak bardzo zmienił się charakter organizacji obchodów. Uczestnicy musieli przejść kontrolę kart wstępu, szczegółową kontrolę bezpieczeństwa przypominającą procedury lotniskowe oraz poruszać się wyłącznie według wskazań wyznaczonych pracowników Muzeum.

Przed wejściem jeden ze strażników zakwestionował możliwość wniesienia flag Powstania Wielkopolskiego, twierdząc, że nie zostaniemy z nimi wpuszczeni na teren byłego obozu. Ostatecznie jednak mogliśmy uczestniczyć w obchodach z przygotowanymi symbolami pamięci. W trakcie przemarszu towarzyszył nam wyznaczony pracownik, który nie tylko wskazywał drogę, ale również ingerował w sposób poruszania się uczestników i prowadzenia rozmów. Tego rodzaju sytuacje budziły zdziwienie i niepotrzebne napięcia w dniu, który powinien być przede wszystkim czasem zadumy i refleksji.

W drodze pod Ścianę Śmierci mieliśmy również okazję do krótkiej rozmowy z minister kultury i dziedzictwa narodowego Martą Cienkowską. Zwróciliśmy uwagę na coraz większe trudności, z jakimi spotykają się polskie rodziny byłych więźniów podczas uroczystości organizowanych w Auschwitz. Wskazaliśmy, że osoby przyjeżdżające oddać hołd swoim bliskim nie powinny być traktowane jak przypadkowi turyści czy petenci, lecz jak depozytariusze pamięci o ofiarach niemieckiego terroru. Poprosiliśmy Panią Minister o wsparcie rodzin byłych więźniów oraz działań służących zachowaniu pamięci o polskich ofiarach Auschwitz.

Pod Ścianą Śmierci oddaliśmy hołd wszystkim Ofiarom niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz. Odmówiliśmy modlitwę, odśpiewaliśmy Mazurka Dąbrowskiego oraz Rotę, a następnie złożyliśmy znicze i kwiaty w miejscu naznaczonym cierpieniem tysięcy więźniów.

W oficjalnych uroczystościach uczestniczyli byli więźniowie Auschwitz, przedstawiciele władz państwowych, samorządowych, korpusu dyplomatycznego oraz liczne organizacje społeczne. Obchody odbywały się pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Prezydenta reprezentowała jego doradca Beata Kempa, która odczytała skierowany do uczestników list okolicznościowy. Wielu uczestników liczyło jednak na osobistą obecność głowy państwa podczas obchodów tak ważnej dla polskiej pamięci narodowej rocznicy.

Warto również odnotować, że o godzinie 12.00 odbył się Marsz Pamięci prowadzący spod dworca kolejowego w Oświęcimiu na teren Muzeum Auschwitz. Marsz ten od lat stanowi ważny element obchodów rocznicy pierwszego transportu Polaków do Auschwitz i nawiązuje do historycznej drogi więźniów przywiezionych do obozu 14 czerwca 1940 roku.

W poprzednich latach mogliśmy uczestniczyć również w tej inicjatywie, ponieważ wieloletni układ obchodów pozwalał połączyć udział w różnych wydarzeniach rocznicowych. Tegoroczna zmiana harmonogramu przez Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau sprawiła jednak, że uroczystości przy dawnym Monopolu Tytoniowym, główne obchody pod Ścianą Śmierci oraz Marsz Pamięci odbywały się praktycznie w tym samym czasie. W efekcie nie było możliwości uczestniczenia we wszystkich wydarzeniach.

Szczególnie niezrozumiała była zmiana kolejności obchodów, ponieważ przez wiele lat centralnym i finałowym punktem programu było upamiętnienie pod Ścianą Śmierci. To właśnie tam znajduje się najważniejsze miejsce pamięci związane z losem więźniów Auschwitz i tam tradycyjnie zmierzały różne inicjatywy rocznicowe, w tym Marsz Pamięci. Dzięki temu uczestnicy mogli wspólnie oddać hołd ofiarom niemieckiego terroru. Tegoroczny harmonogram sprawił, że wiele osób musiało wybierać pomiędzy poszczególnymi wydarzeniami, choć wszystkie służyły temu samemu celowi - zachowaniu pamięci o pierwszych polskich więźniach Auschwitz i wszystkich ofiarach niemieckiego nazizmu.

Mimo tych trudności najważniejsze pozostało niezmienne. Byliśmy obecni tam, gdzie rozpoczęła się historia niemieckiego obozu Auschwitz. Oddaliśmy hołd naszym bliskim i wszystkim ofiarom niemieckiego nazistowskiego terroru. Dopóki starczy sił, będziemy wracać do tego miejsca, ponieważ pamięć nie jest tylko obowiązkiem wobec przeszłości. Jest również zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń.

fot.: K.Danielak, B.Widawski

bw

STOWARZYSZENIE

RODZIN POLSKICH OFIAR OBOZÓW KONCENTRACYJNYCH